بررسی نقش ژئوپلیتیک به‌عنوان یکی از ابعاد الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در حوزه دفاعی- امنیتی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار علوم دفاعی راهبردی دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دانشجوی دکتری علوم دفاعی راهبردی دانشگاه عالی دفاع ملی

3 دانش‌آموخته دکتری مدیریت راهبردی نظامی دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

موقعیت­ ممتاز جمهوری ­اسلامی ­­ایران ­­ازلحاظ راهبردی، ارتباطی ­و برخورداری از سواحل طولانی­ ­­و تسلط ­بر تنگه ­راهبردی­ هرمز و سایر ویژگی­های ­ژئوپلیتیکی،­­ آن را در ردیف­ کشورهای قدرتمند در حوزه­های­ مختلف­ به‌ویژه ­در حوزه­ دفاعی­- امنیتی ­­قرار داده است. یکی از ابعاد الگوی اسلامی –ایرانی ­پیشرفت ­در حوزه­ دفاعی-­امنیتی،­ ژئوپلیتیک ­می‌باشد. این ­پژوهش­ به‌منظور بررسی نقش ژئوپلیتیک­ در ­الگوی اسلامی-­ایرانی پیشرفت­ در ­حوزه ­دفاعی- امنیتی­­ انجام‌شده ­است. هدف اصلی پژوهش تعیین نقش ژئوپلیتیک در الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت در حوزه دفاعی- امنیتی می‌باشد. نوع پژوهش کاربردی – توسعه‌ای و روش ­تحقیق با رویکرد آمیخته (کمی و کیفی) می‌باشد؛ که سعی گردیده بامطالعه نظری و مصاحبه با خبرگان حوزه دفاعی- امنیتی، ادبیات موضوعی­ پژوهش موردبررسی قرار گیرد. جامعه آماری تحقیق از میان صاحب‌نظران و فعالان حوزه‎های دفاعی- امنیتی به تعداد 243 نفر که با استفاده از فرمول کوکران، حجم جامعه نمونه به تعداد 69 نفر تعیین‌شده است. پس از انجام تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، مشخص گردید بعد ژئوپلیتیک با 2 مؤلفه عوامل فیزیکی و عوامل غیر فیزیکی با شاخص‌های موقعیت راهبردی، موقعیت ارتباطی، عمق‌بخشی خارجی (انبساط ژئوپلیتیکی) و همگرایی (قومی و مذهبی) در الگوی اسلامی- ­ایرانی ­پیشرفت ­در ­حوزه ­دفاعی- امنیتی نقش‌آفرینی می‌کند.

کلیدواژه‌ها


فهرست منابع

- قرآن کریم، ترجمه آیت‌الله‌العظمی مکارم شیرازی (1389)، تهران، تابان

- نهج‌البلاغه، ترجمه مرحوم علامه جعفری (1376)، تهران، فرهنگ اسلامی

الف- منابع فارسی:

- آقاجانی، احمد. عسگری، محمود (1389)، "الزام‌های نظری طراحی الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت در حوزه دفاعی"، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال هشتم. شماره  31

- توحیدی، ارسطو (1393)، "جزوه درسی دفاع و امنیت"، تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی

- حافظ نیا، محمدرضا (1386)، "عوامل وحدت‌آفرین"، فصلنامه علوم سیاسی. شماره 30

- حافظ نیا، محمدرضا (1387)، "جغرافیای سیاسی ایران"، تهران: سمت. چاپ پنجم.

- حافظ نیا، محمدرضا (1390)،" اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک"، مشهد: مؤسسه­ چاپ ­و انتشارات آستان قدس رضوی.

- حبیبی، نیک بخش (1391)، "تبیین اصول پایه‌ای و عناصر کلیدی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت جمهوری اسلامی ایران"، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی، دانشکده دفاع ملی.

- خلیلی شورینی، سیاوش (1391)، "روش‌های پژوهش آمیخته"، تهران: انتشارات یادواره کتاب، چاپ دوم.

- سلامی، حسین (1393)، "جزوه درسی مطالعات تطبیقی مدل‌های دفاعی"، تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی

- صفوی، سید یحیی (1381)، "مقدمه‌ای بر جغرافیای نظامی ایران"، تهران: دانشگاه امام حسین، ج 1، چاپ دوم

- عصاریان نژاد، حسین (1392)، "مبانی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در حوزه دفاعی- امنیتی"، تهران، فصلنامه مطالعات راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی

- کاتم، ریچارد (1383)،" ناسیونالیسم در ایران"، مترجم احمد تدین، تهران، غزال

- مرادیان، محسن (1385)،" ابعاد و مظاهر تهدیدات"، تهران. مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد علی صیاد شیرازی. چاپ اول.

- نوروزی، محمدتقی (1385)،" فرهنگ دفاعی- امنیتی"، تهران: خانه کتاب

ب- سایت:

- مجموعه بیانات حضرت امام خامنه­ای( )   قابل‌دسترسی در     www.Khamenei.ir