راهبردهای همکاری دفاعی- امنیتی جمهوری اسلامی ایران با کشور ترکمنستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری علوم دفاعی راهبردی دانشگاه عالی دفاع ملّی

2 استادیار علوم دفاعی راهبردی دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

کشور جمهوری اسلامی ایران با داشتن مرزهای آبی و خاکی گسترده و موقعیت منحصربه‌فرد ژئوپلیتیکی، ژئواکنومیکی و ژئواستراتژیکی در یکی از حساس‌ترین موقعیت‌های ژئوپلیتیکی جهان و منطقه قرارگرفته است، به‌گونه‌ای که مناطق ژئوپلیتیک فعالی با کارکردهای گسترده و متعدد اطراف آن را فراگرفته و آن را به‌صورت کانون توجه و جاذبه دیپلماسی منطقه‌ای و جهان درآورده است و همواره در معرض تهدیدات فراوان بوده و هست. از طرفی حضور بازیگران منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای در کشورهای همسایه همواره تهدیدات بالقوه فراوانی را برای جمهوری اسلامی ایران ایجاد کرده است. ازاین‌رو، تحقیق حاضر به احصاء و تبیین راهبردهای همکاری دفاعی- امنیتی جمهوری اسلامی ایران با کشور ترکمنستان پرداخته است. در این پژوهش برای تجزیه‌وتحلیل داده­ها و احصاء راهبردهای متناسب باهدف تحقیق، از روش‌های آماری توصیفی، استنباطی و تکنیک تحلیلSWOT(تهیه ماتریس‌های­ ارزیابی عوامل داخلی و ارزیابی عوامل خارجی)،تهیه ماتریس تعیین موقعیت و اقدام راهبردی استفاده گردید. تجزیه‌وتحلیل داده­ها، بیانگر موقعیت همکاری­های دفاعی- امنیتی فعلی جمهوری اسلامی ایران با کشور ترکمنستان با رویکرد تهاجمی و فاصله کم شرایط فعلی با شرایط مطلوب بود. با در نظر گرفتن شرایط فعلی و مطلوب جمهوری اسلامی ایران در راستای اهداف پژوهش، ابتدا 25راهبرد بخشی بر اساس عوامل مذکور احصاء گردید که درنهایت طی برگزاری جلسه خبرگی و ترکیب و تقلیل راهبردهای بخشی احصاء شده با نظر متخصصان و خبرگان امر، درنهایت هشت راهبرد اصلی ­همکاری­های دفاعی- امنیتی جمهوری اسلامی ایران با کشور ترکمنستان احصاء، تبیین و اولویت‌بندی گردیدند و درنهایت پیشنهاد‌های اجرایی لازم به‌منظور پرکردن شکاف موجود و رسیدن به موقعیت مطلوب ارائه شد.

کلیدواژه‌ها


فهرست منابع:

-   قرآن کریم(1374) ترجمه ناصر مکارم شیرازی، قم، انتشارات اسوه

-   دشتی، محمد،(1379)، ترجمه نهج‌البلاغه حضرت امیرالمؤمنین علی(علیه‌السلام)، تهران نشر رامین، چاپ اول

الف- منابع فارسی:

- کتب

-   افشردی،محمدحسین،(1386)، "طرح­ریزی راهبرد نظامی درصحنه جنگ و عملیات"، داعا ،تهران،

-   احمدی­پور، زهرا و لشکری تفرشی،احسان و قنبری، قاسم.(1389).ژئوپلیتیک دریای خزر. تهران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.

-   حسن بیگی، ابراهیم،(1390)، "مدیریت راهبردی"، تهران، انتشارات سمت

-   خلیلی شورینی، سیاوش، (1389)، "روش تحقیق آمیخته" تهران ، انتشارات یادواره کتاب

-   صدوقی، مرادعلی، (1382)، "تکنولوژی اطلاعاتی و حاکمیت ملی"، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران.

-   غرایان زندی، داود ، (1387) محیط امنیتی پیرامون جمهوری اسلامی ایران، ناشر پژوهشکده مطالعات راهبردی ،تهران

-   مکارم شیرازی،ناصر (1394) "تفسیر نمونه" ،جلد 24و 7 چاپ بیست و سوم ، نشر دارالکتب الاسلامیه،تهران

- رساله‌ها:

-      بوالحسنی، خسرو، (1391)، "تأثیر عوامل ژئوپلیتیکی ترکیه در تدوین راهبرد دفاعی ج.مهوری اسلامی ایران"، تهران دانشگاه عالی دفاع ملی،

-   بیک بیلندی، علی‌اصغر،(1395)."تأثیر عوامل ژئوپلیتیک دریای خزر بر تدوین راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران"، تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی،دانشکده دفاع.

-      پورشاسب، عبدالعلی،(1386) "دکترین نظامی جمهوری اسلامی ایران"، تهران دانشگاه عالی دفاع ملی،

-      ترکمانی، ذبیح ا...،(1381) شناخت سیاست منطقه­ای ترکیه و تأثیر آن بر امنیت جمهوری اسلامی ایران"، تهران دانشگاه عالی دفاع ملی،

-   تافته،گودرز، (1395)" تأثیر عوامل ژئوپلیتیک کشور ترکمنستان در تدوین راهبردهای دفاعی جمهوری اسلامی ایران" تهران دانشگاه عالی دفاع ملی

-   شمس دولت‌آبادی، سید محمود رضا‌،(1387)، "علایق ژئوپلیتیک و راهبرد ملی( مورد : ایران نسبت به آسیای مرکزی" ، تهران، دانشگاه عالی دفاعی ملی‌،

-      گزارشات پژوهشی:

- پروژه­های تحقیقاتی:

-   اندرولیاروپولوس،(2008)، "اصلاحات دفاعی روسیه و محدودیت‌های آنفصلنامه بررسی‌های امور بین‌الملل قفقاز"

-  پژوهشگران (دوره اول سیاست دفاعی و اول اندیشه نظامی)(1389)،"تدوین راهبرد دفاعی- امنیتی ­آمایش سرزمینی ساحل دریای عمان(باهدف توسعه همه‌جانبه، با تأکید بر بخش دفاع)" ، تهران دانشگاه عالی دفاع ملی

-   پژوهشگران دانشگاه بارایلان رژیم صهیونیستی ترجمه غلامرضا رفعت نژاد، ،(1381)، "سیاست خارجی ترکیه در قبال کشورهای خاورمیانه"، پژوهشکده مطالعات راهبردی

-   شپارد الیزابت ،" الگوی سیاست دفاعی اروپایی" ترجمه عسگر قهرمان پور، 1386

 

ب- منابع انگلیسی:

-         -Ariel, E&Emily,"confidence Buildindg Measurees in the Midddle East"The journal of strategic studies vol20, No1, 1997

-         -Blank Stephen J., Turkmenistan and Centeral Aaia after Niyazov, StrategicStudies Institute, September 2007.

-         -Blagov, Sergei, Russia Mulls Stronger Energy Policies in Central Asia, Eurasianet, March 18, 2008.

-         Blank, S.(2008).The strategic importance of Central Asia:an American view. Parameters, 38(1), 73.

-         -Clements, K. p &. Ward introduction (Eds), " uilding internation community: cooperating for peace case studies" st Leonard, NSW: 1994

-         -Dcewoitt, David,"common, comprehensive and cooperative security" pacific Review, vol, no. 1 1994