اصول جنگ در عصر ناهمگونی‌ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار علوم دفاعی راهبردی دانشگاه جامع امام حسین

چکیده

«اصول جنگ»
چکیده رمزآمیزی از اندیشه‌های دفاع نظامی است. این اصول دستاورد تجارب جنگ‌های بی‌شمار
گذشته است که برای شناخت آن جان انسان‌های فراوانی فدا شده و تاکنون بشر برای دانستن
هیچ‌دانشی متحمل این‌همه خسارت و تلفات نشده است. ازاین‌رو، یکی از گران‌بهاترین میراث‌های
تجربی انسان می‌باشد. دگرگونی و دگرش (تغییر و تحول) محیطی جهان، موجب نوعی «ناهمگونی»(عدم
تقارن) در ابعاد گوناگون بین طرفین درگیر شده که در اکثر چالش و جنگ‌ها شاهد این ناهمگونی‌ها
هستیم. جنگ، تابع اصول و قواعد دقیق و معینی است. در این راستا «جنگ‌های ناهمگون» از
اصول و قواعد جدید، متنوع و ویژه‌ای پیروی می‌کنند. هدف این پژوهش شناسایی تأثیرات
مستقیم و غیرمستقیم «جنگ ناهمگون» بر اصول شناخته‌شده جنگ با روش توصیفی، تحلیلی است.
همچنین پرسش اصلی این است که ویژگی‌های «جنگ ناهمگون» بر اصول شناخته‌شده جنگ‌ها چه
تأثیراتی داشته است؟ پیامد بررسی و پردازش داده‌ها نشان داد که ویژگی
جنگ‌های ناهمگون بر برخی اصول جنگ اثرات فزاینده (مثبت) و بر برخی دیگر اثرات
کاهنده (منفی) داشته است. بنا بر نتایج پژوهش، همواره دو دیدگاه و نگرش به اصول و قواعد
جنگ نزد متخصصان دفاعی و نظامی وجود داشته است. دیدگاه نخست، اصول جنگ را در هر شرایطی
ثابت و بدون تغییر می‌داند و دیدگاه دوم، دگرگونی در اصول جنگ را طبیعی دانسته و آن
را مفهومی بسیار پویا می‌داند. ازآنجاکه منشأ اصول جنگ در اندیشه‌ی نظامی است و اندیشه‌ی
نظامی همواره پویا است؛ بنابراین، اصول جنگ نیز دارای پویایی ویژه‌ای است. ازاین‌رو،
شاید لازم باشد این اصول بازسازی و یا «اصولی متمم» به اصول پیشین جنگ و نبرد افزوده
شود.

کلیدواژه‌ها